Metro De Cymru – yr hyn y mae angen iddo ddigwydd yn awr

Metro De Cymru gwerth £738 miliwn yw canolbwynt Bargen Ddinesig Prifddinas-Ranbarth Caerdydd.  Yma, mae Cadeirydd Cabinet Prifddinas-Ranbarth Caerdydd, y Cynghorydd Andrew Morgan, yn amlinellu’r hyn y mae’n rhaid i’r prosiect ei gyflawni.
Mae’r cyfan wedi bod ar y gweill ers rhai blynyddoedd bellach, ond mae gennym yn awr syniad gwirioneddol dda sut olwg fydd ar Fetro De Cymru y bu hir ddisgwyl amdano.
Fe wnes i a naw arweinydd y deg awdurdod lleol arall sy’n ffurfio Cabinet Prifddinas-Ranbarth Caerdydd (CCR) gyfarfod â chynrychiolwyr o Drafnidiaeth Cymru (TfW) a’u partner apwyntiedig, KeolisAmey, yr wythnos diwethaf.
Dangoswyd y manylion inni o’r hyn y maent yn ceisio’i gyflawni, ac at ei gilydd, fe wnaeth argraff arnom.
Ac yntau’n costio £738 miliwn, y Metro yw canolbwynt Bargen Ddinesig Prifddinas-Ranbarth Caerdydd gwerth £1.2 biliwn y gwnaeth y deg arweinydd ei llofnodi Ddydd Gŵyl Dewi, 2017.
Gwyddom nad yw am fod yn eli ar gyfer pob clwyf yn Ne Cymru, ond rydym yn gobeithio ac yn disgwyl yn ddiffuant y bydd yn gwneud newid sylweddol yn y ffordd y gallwn deithio o amgylch ein rhanbarth, gan hefyd ddod â rheilffordd yn ôl i graidd ein cymunedau balch.
Er nad ydym yn mynd i brofi’r un lefel o wasanaeth cyrraedd-a’i-chychwyn-hi y gwelwn yn Llundain, rydym yn mynd i weld cynnydd sylweddol  yn amledd a chynhwysedd gwasanaethau ar leiniau craidd.
Byddwn hefyd yn gweld tranc trenau Pacer, ac yn eu lle, fe welwn drenau modern, glân, â mwy o gynhwysedd a chysylltedd wi-fi.
Mae pawb sy’n profi’r A470 bob bore o’r wythnos waith yn gwybod bod yn rhaid cynnig  dewis gwahanol ymarferol a deniadol i’r cymudwyr hynny.  Gwyddom o ran rhagamcaniadau cyfredol o’r boblogaeth, yn enwedig i Gaerdydd, y bydd y ffyrdd yn mynd hyd yn oed yn brysurach.
Gall gwasanaeth rheilffyrdd llawer gwell fod â rôl mewn symud y bobl hynny’n gyflymach ac yn fwy effeithiol.  Ac mae’n bwysig pwysleisio nad dim ond rhywbeth sy’n ymwneud â chael pobl i’r gwaith yng Nghaerdydd mo hyn.
Ydy, mae hynny’n bwysig, ond mae’n rhaid i’r Metro wasanaethu amcanion allweddol Bargen Ddinesig Prifddinas-Ranbarth Caerdydd – i greu buddion cysylltedd cymdeithasol,  economaidd a ffisegol a deimlir ledled y rhanbarth. 
Rydym yn dyst i fuddsoddiad sylweddol gan awdurdodau lleol, Llywodraethau Cymru a’r Deyrnas Unedig a busnesau ledled ein rhanbarth.  Mae yna nifer o brosiectau ar waith ledled y rhanbarth; ym Mhontypridd yn natblygiad Cwm Taf, er enghraifft, tra bod Yr Adran Gwaith a Phensiynau’n lleoli swyddfa fawr yn Nantgarw, gan gyflogi 1,700 o bobl.
Mae arnom angen gweld Metro De Cymru sy’n diwallu anghenion dyddiol y cyfryw weithwyr, ac mewn un enghraifft, mae adleoli Gorsaf Trefforest yn nes at Nantgarw i wasanaethu’r busnesau a’r swyddfeydd hynny a Choleg Y Cymoedd yn dangos yn union yr hyn roedd arnom eisiau’i weld yng nghynlluniau Trafnidiaeth Cymru. 
Roeddem hefyd yn falch o weld ymrwymiad gan Drafnidiaeth Cymru a KeolisAmey i fuddsoddi yn ein gorsafoedd, ac i ailagor mannau gorsafoedd gweigion i gynorthwyo prosiectau cymunedol a busnesau bach a chanolig.
Mae’r Metro yn brosiect sylweddol – ond wrth ei graidd, mae yna gymunedau Cymreig balch sydd angen eu cefnogi er mwyn iddynt ffynnu a thyfu unwaith eto.
Ac mae’n brosiect sylweddol oherwydd bod y contract yn ymwneud â holl rwydwaith Cymru a’r Gororau, yn ogystal.  Ac yntau’n werth £5 biliwn, dyma’r contract mwyaf erioed a ddyfarnwyd gan Lywodraeth Cymru, ac rydym yn prysur weld yr effaith y bydd yn ei chael. 
Ddydd Llun, fe gyhoeddodd Llywodraeth Cymru fanylion y depo trenau newydd gwerth £100 miliwn i’w agor yn Ffynnon Taf.  Mae hyn yn arwydd nodweddiadol o brosiect seilwaith mawr o’r math hwn – creu swyddi, dod â budd i’r gadwyn gyflenwi, a chreu angen i hyfforddi ac i uwchsgilio.
Mae hefyd yn dangos ymrwymiad Trafnidiaeth Cymru i ‘fynd i’r afael â’r gwaith’, gan eu bod yn awr wedi cwblhau’r rhaglen gaffael ac wedi dewis KeolisAmey fel eu partner.
Mae’n rhaid cymeradwyo Trafnidiaeth Cymru a Llywodraeth Cymru am y broses gaffael drylwyr y gwnaethant ei chynnal.  Rwyf yn credu bod gennym ddatrysiad realistig ond uchelgeisiol, ac fe gredaf ein bod wedi canfod yn KeolisAmey fenter ar y cyd sydd ymysg y gorau yn y byd i gyflawni hyn.
Nid ydym wedi gweld yr atebion i gyd eto, ac fe edrychwn ymlaen at weithio’n agos â Thrafnidiaeth Cymru a KeolisAmey i sicrhau bod pob rhan o’r rhanbarth yn gweld buddion y prosiect newydd cyffrous hwn.  Gwyddom na fydd hi’n daith lyfn ar hyd y ffordd i gyd, ond mae’n rhaid i’r nod sydd yna yn y pen draw fod yn rhywbeth y mae arnom oll angen gweithio tuag ato.