Mae Arweinwyr Bargen Ddinesig Prifddinas-ranbarth Caerdydd Yn Cytuno I Greu Cyfrwng Ar Ddibenion Arbennig I Gynorthwyo Prosiect Clwstwr Y Lled-ddargludydd Cyfansawdd

Cytunodd Cabinet Rhanbarthol Prifddinas-Ranbarth Caerdydd (CCR) heddiw (y 14eg o Orffennaf) i greu cyfrwng at ddibenion arbennig i gynorthwyo’r gwaith o ddatblygu clwstwr diwydiant Lled-ddargludydd Cyfansawdd yn ne-ddwyrain Cymru.

Mae’r penderfyniad yn dilyn cytundeb gan y Cabinet Rhanbarthol i gyfrannu £37.9 miliwn oddi wrth Gronfa Buddsoddi Ehangach Bargen Ddinesig Prifddinas-Ranbarth Caerdydd tuag at greu clwstwr diwydiant y Lled-ddargludydd Cyfansawdd ym mis Mai.
Dyma’r buddsoddiad cyntaf o’i fath ers y cafodd rhaglen Bargen Ddinesig Prifddinas-Ranbarth Caerdydd, oedd yn werth £1.2 biliwn, ei llofnodi’n ffurfiol gan arweinwyr y deg awdurdod lleol yn y rhanbarth ar y 1af o Fawrth. 

Disgwylir y bydd prosiect y Lled-ddargludydd Cyfansawdd yn trosoleddu hyd at £375 miliwn o fuddsoddiad o’r sector preifat dros y pum mlynedd nesaf, ac yn creu hyd at 2,000 o swyddi uwch-dechnoleg, gwerth uchel, gyda’r potensial ar gyfer cannoedd yn fwy yn y gadwyn gyflenwi ehangach a’r datblygiad clwstwr. 

Bydd y cyfleuster yng Nghasnewydd yn eiddo i’r 10 Cyngor o dan gyfrwng at ddibenion arbennig y ‘CSC Foundry Limited’ neu ‘LDC Ffowndri Cyf’, ac fe gaiff y lle’i brydlesu ar gyfer gweithgynhyrchu Lled-ddargludydd Cyfansawdd a datblygu’r cymwysiadau, gan helpu i sefydlu Clwstwr Lled-ddargludydd Cyfansawdd cyntaf y byd yn y rhanbarth.

Mae Bargen Ddinesig Prifddinas-Ranbarth Caerdydd yn ceisio rhoi’r rhanbarth yn y sefyllfa o fod yn arweinydd byd-eang mewn cymwysiadau a alluogir gan Led-ddargludyddion Cyfansawdd, a sbardunwyd gan fuddsoddiad cychwynnol o £12 miliwn gan Lywodraeth Cymru.

Yn 2016, cyhoeddodd Innovate UK - asiantaeth arloesi Llywodraeth y DU - y byddant yn buddsoddi £50 miliwn i sefydlu Canolfan Ragoriaeth Gatapwlt newydd ar gyfer Lled-ddargludydd Cyfansawdd yng Nghymru, fydd yn awr yn cael ei lleoli ym Mhrifddinas-Ranbarth Caerdydd.  Bydd y Ganolfan Gatapwlt newydd hon yn adeiladu ar fuddsoddiad presennol gan Brifysgol Caerdydd, IQE ccc, a Llywodraeth Cymru.

Clywodd y Cabinet Rhanbarthol fod y prosiect wedi bod yn destun proses fanwl o ddiwydrwydd dyladwy i ddarparu sicrwydd arbenigol i lunwyr polisi bod allbynnau’n gyraeddadwy ac yn fforddiadwy.

Mae’n bwysig nad yw’r prosiect yn grant nac yn fenthyciad – mae’n fuddsoddiad masnachol gyda’r 10 cyngor yn dal yn berchnogion ar y ffowndri.  Mae’r cynigiad yn ceisio dychwelyd y buddsoddiad gwreiddiol, ynghyd â llog, dros oes y prosiect.

Dywedodd y Cynghorydd Andrew Morgan, Arweinydd Cyngor Bwrdeistref Sirol Rhondda Cynon, a Chadeirydd Cabinet Rhanbarthol Bargen Ddinesig Prifddinas-Ranbarth Caerdydd: “Ynglŷn â’r penderfyniad mewn egwyddor a wnaed gan y Cabinet hwn ar yr 2ail o Fai, mae’r Cabinet yn fodlon bod yr holl amodau wedi’u bodloni, ac y gellir sefydlu’r cyfrwng at ddibenion arbennig yn awr i alluogi’r datblygiad arloesol a chyffrous hwn.

“Amcan yr ymrwymiad hwn yw creu eco-system lled-ddargludydd cyfansawdd cyflawn yn Ne Cymru i fanteisio ar amlygrwydd cynyddol technolegau lled-ddargludydd cyfansawdd.  Mae hyn yn gofyn am ddatblygu ac integreiddio cadwyn cyflenwi lled-ddargludydd cyfansawdd yn Ne Cymru, gyda’r buddion economaidd a chymdeithasol a ddaw gyda hynny.  Dyma’r dystiolaeth bendant gyntaf o’r Fargen Ddinesig hon ar waith - gan anfon neges eglur iawn o ymrwymiad i weithredoedd, yn hytrach na geiriau.”